ธรรมาสน์สวด-ธรรมาสน์เทศน์

IMG_6381หากใครได้ไปกราบนมัสการพระพุทธชินราชแล้วไม่ควรพลาดสิ่งสามสิ่งที่มีคำชมจากเจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน แน่นอนครับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่งดงามคู่เมือง พระพุทธชินราชอันดับหนึ่ง ต่อมาเป็นประตูประดับมุกของพระวิหารพระพุทธชินราชที่รัชกาลที่5,เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์และสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวชมและบันทึกในพระราชหัตถเลขา,จดหมายเหตุระยะทางพิษณุโลก สถาปัตยกรรมที่ใช้ประโยชน์ในทางศาสนาอีกสิ่งคือธรรมาสน์สวดและธรรมาสน์เทศน์IMG_6427IMG_6413ที่ในอดีตตั้งอยู่ในพระวิหารที่เป็นงานศิลปะไทยสมัยอยุธยาที่มีความงดงามของตัวอาคารที่มีรูปทรงที่วิจิตรได้สวยอ่อนช้อยสมส่วนอีกทั้งลวดลายที่ประดิษฐ์ละเอียดเป็นลายไทยที่หาชมยากทุกส่วนทุกมุมยิ่งมองยิ่งเห็นความตั้งใจในการทำของช่างศิลป์ที่ต้องเก่งมากๆที่สำคัญต้องเข้าใจในศิลป์ที่สำคัญลึกซึ้งในทางพุทธศาสนาเพราะการสร้างมีคติทางศาสนาอยู่ทุกๆส่วนเริ่มจาก

ธรรมาสน์เทศน์ที่ยอดบนสุดเป็นทรงปราสาทเปรียบเสมือนชั้นของสวรรค์มีนาคสามเศียรทุกมุมลดลำดับชั้นลงมาหน้าจั่วมีช่อฟ้าใบระกาประดับกระจกหุงสีในอาคารมีดาวเพดานดอกจงกลแกะดอกได้สวยงาม บริเวณวางพระไตรปิฎกเพื่อเทศน์แกะลายไทยบนไม้รูปกระจังปฏิญาณรวนกนก มีที่ตั้งเทียนด้วยดอกบัวเล็ก3ดอก  เสาย่อมุม ทั้ง4ทิศบนล่างมีกาบประดับกระจกสลับสีเขียวขาวกลางเสามีสี่เหลียมขนมเปียกปูนคล้ายอกเลา(นมเลา)อยู่กึ่งกลางเสา ถัดลงมาส่วนฐานช่วงกลางมีครุฑยุดนาคที่มุมทั้งสี่สับหว่างกลางด้วย นรสิงห์ยุดนาค4ทิศ คตินัยหนึ่งคือพระนารายณ์ที่อวตารมาปราบอสูรยักษ์ ปราบสิ่งชั่วร้ายทั้ง8ทิศ  มีลายประจำยาม,ลายกนก,ลายกระจัง,กาบไผ่,ฐานมีขาเป็นขาสิงห์แบบไทยพร้อมแกะสลักลายที่มุมทั้งสี่ย่อมุมIMG_6393

บันได เป็นบันไดตามคติ ขั้นแรกเป็นกวางหมอบเป็นสัตว์ที่มีกล่าวพุทธประวัติและเป็นเครื่องหมายส่วนหนึ่งของศาสนามาเป็นพันปีสมัยทวารวดี ขั้นที่2ขั้นที่3เป็นดอกบัวก้านอ่อนช้อยแกะดอกบัวลงสี ขั้น3ขั้นอยู่ห่างกันต้องมีสติในการก้าวขึ้นไป ครบรัตนตรัย

ราวบันไดเป็นไม้ชิ้นเดียวแกะเป็นพญานาค3เศียรแกะลายทั้งตัวสีทอง พญานาคคือตัวแทนเส้นทางนำสู่สรวงสวรรค์ ฉะนั้นการขึ้นไปของพระที่สามารถใช้ธรรมาสน์นี้ต้องมีตำแหน่งสูงในทางธรรมเป็นผู้ที่น่านับถือและผู้ที่ร่วมพิธีการเทศน์ต้องมียศศักดิ์และประกอบด้วยความศรัทธาพุทธศาสนาอย่างแท้จริง ไม่มีตอกตะปูเป็นการเข้าเดือยไม้    ***ไม้ค้ำราวบันไดสีชาติมีจารึกเมื่อพ.ศ.2498 สรุปได้คร่าวๆว่าขุนหลวงอุดมจีนและทายกได้ร่วมบูรณะไว้IMG_6383

IMG_6425ธรรมาสน์สวดมีขนาดใหญ่ขึ้นมากว่าธรรมาสน์เทศน์ พระภิกษุขึ้นไปสี่รูปต้องแข็งแรง

ยอดสุดทรงปราสาทที่ลายละเอียดมากมายที่หลังคาตกท้องช้างมีบาลีแหลม หน้าจั่วสี่ทิศทรงจัตุรมุข ช่อฟ้าใบระกาหน้าจั่วแกะลายพุ่มข้าวบิณฑ์ประดับหินสีพื้นประดับกระจกหุงสีสลับลายสวยงาม  ภายในอาคารมีดาวเพดานดอกจอก ประดับแก้วมณีสี

ฐานลงมาเป็นไม้แกลายอิทธิพลของจีนผสมลงสีชาดถัดลงมาเป็นแผ่นไม้ยาวมีมุขโค้งตกท้องช้างคล้ายเรือสำเภานิยมสร้างในสมัยอยุธยาฐานขาสิงห์มีความมั่นคงไม้แผ่นใหญ่ ราวบันไดคู่เพื่อความแข็งแรงเป็นพญานาคสีทองขั้นบันไดสีชาดIMG_6418

          ทั้งสองธรรมาสน์ทำให้เราได้เห็นคุณค่าของสถาปัตยกรรม นอกจากทางเสพผ่านทางสายตาเกี่ยวกับศิลปะความสวยงามความความละเอียดอ่อนงานศิลป์ ,ความสามารถของงานช่างและยังแฝงด้วยเรื่องราวในประวัติศาสตร์ทั้งอีกทั้งคติทางศาสนา จึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าอย่างยิ่งปักหมุดยืนยันแสดงความยิ่งใหญ่ของพิษณุโลกบ้านเราได้เป็นอย่างดีIMG_6425

*ปัจจุบันสำนักงานศิลปากร ที่ 6 พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติและวัดพระศรีรัตนมหาธาตุฯได้สร้างอาคารห้องกระจกใหม่เข้ากับวิหารต่างๆภายในวัด อย่างสมเกียรติ เสร็จเมื่อ ก.ค. 56 ที่ผ่านมาอยู่ข้าง พระสังกัจจายน์ ทิศใต้ฝั่งพระศรีศาสดาIMG_6430

 

กล้าณรงค์   ภักดิ์ประไพ

รถรางนำเที่ยวเมืองพิษณุโลก

8 สิงหาคม 2556

 

แสดงความคิดเห็น