ชุมชนบ้านเหนือริมฝั่งแม่น้ำยม อ.บางระกำ จ.พิษณุโลก เป็นชุมชนเก่าแก่ที่อยู่คู่แม่น้ำยมมานาน มีบ้านเก่าแก่บริเวณนั้นหลายหลัง ผ่านน้ำท่วมมาตลอดทุกยุคทุกสมัย มีบ้านหลังหนึ่ง ของคุณยายอำนวย วัย 85 ปี ยังคงรักษาเอกหลักษณ์ของบ้านเก่าแก่ไว้เป็นอย่างดี พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงปรับตัวเข้ากับยุคใหม่ สร้างบ้านโมเดิร์นอยู่ติดคู่กัน ให้รุ่นหลานได้ใช้
1 กันยายน 2569 ปีเอลนีโญ ปีนี้แม่น้ำยม อ.บางระกำ จ.พิษณุโลก ยังไม่ได้สร้างผลกระทบล้นตลิ่งท่วมพื้นที่เกษตรกรรมและ ชุมชนริมฝั่งแม่น้ำยมเท่าไหร่ ได้มีโอกาสได้แวะเยี่ยมชม บ้านเก่าแก่ อายุ 118 ปีหลังหนึ่งของคุณยายอำนวย วัย 85 ปีที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำยม ในชุมชนบ้านเหนือ กำลังมีการเปลี่ยนแปลงควบคู่ไปกับยุคสมัย เริ่มมีการสร้างบ้านปูนทรงโมเดิร์นติดกับบ้านเก่าแก่อายุ 118 ปี ใช้สำหรับเป็นห้องครัวหนีน้ำท่วมและมอบไว้ให้กับรุ่นหลานเป็นมรดกสืบต่อไป
คุณยายอำนวย สถิตพานิช อายุ 85 ปี เจ้าของบ้านไม้เก่าแก่อายุ 120 ปี ในชุมชนบ้านเหนือ ริมฝั่งแม่น้ำยม เลขที่ 215 ม.7 ต.บางระกำ อ.บางระกำ จ.พิษณุโลก เป็นหนึ่งในเจ้าของบ้านเก่าแก่ ที่เจ้าตัวดูแลรักษาบ้านได้อย่างดีมาก แม้ว่าจะผ่านฤดูกาลน้ำเหนือไหลหลากท่วมบ้านมานับครั้งไม่ถ้วน แต่เรือนของคุณยายอำนวย กลับอยู่ในสภาพการดูแลรักษาที่ดีเยี่ยม ทั้งทำความสะอาดคราบโคลนจากน้ำท่วมแทบทุกปี ออกไปจนหมดเกลี้ยง และรักษาลายละเอียดการตกแต่ง โครงสร้างบ้านแบบโบราณตามกำลังของคนสูงอายุ
คุณยายอำนวย เล่าว่า ชุมชนบ้านเหนือเป็นชุมชนเก่าแก่ของอำเภอบางระกำ สมัย 100 ปีก่อน คนผูกผันกับการเดินทางและใช้ชีวิตคู่กับลำน้ำยม จึงยังคงเห็นบ้านเก่าแก่โบราณอายุ 100 ปีขึ้นไปหลงเหลืออยู่หลายหลัง ทั้งบ้านทรงหกเหลี่ยมที่อนุรักษ์ไว้อย่างดี รวมถึงบ้านของตน ที่เป็นมรดกตกทอดมาจากแม่
บ้านเลขที่ 215 ของคุณยายอำนวยนั้น มองผิวเผินภายนอกอาจจะไม่ทราบเลยว่ามีอายุถึง 100 ปีขึ้นไป เพราะคุณยายจะหมั่นทาสี ดูแลรักษาอยู่ตลอดเวลา ยายอำนวยเล่าว่า บ้านหลังนี้เดิมเป็นเรือนแพมาก่อน ในแม่น้ำยมที่จังหวัดสุโขทัย มีบันทึกไว้ว่า สร้างตั้งแต่พ.ศ.2451 สมัยพ่อและแม่ตนแต่งงานกัน ได้ไปซื้อเรือนแพไม้สักหลังนี้ในราคา 1,250 บาท และนำมาเป็นเรือนหอในแม่น้ำยมที่ชุมชนบ้านเหนือ อ.บางระกำ อยู่ใกล้เคียงกับสมัยก่อน ที่ว่าการอำเภอบางระกำยังอยู่ในเรือนแพ และต่อมา ได้เรือนแพหลังนี้ ขึ้นมาอยู่บนบก เมื่อ พ.ศ.2485 มาสร้างเป็นบ้านพัก
ยายอำนวยเล่าต่อว่า ในอดีตพื้นที่ตรงนี้ก็เต็มไปด้วยป่าระกำ ชาวบ้านจะตัดไม้ระกำมาเผาถ่านกัน ตนก็ได้อาศัยบ้านหลังนี้มาตั้งแต่เกิด กระทั่งพ่อและแม่ตนเสียชีวิต พี่น้องตนก็แยกย้ายเรือนไป ปัจจุบันอาศัยอยู่กับหลาน สำหรับสภาพบ้านของคุณยายอำนวยนั้น มองจากภายนอกจะยังคงเอกลักษณ์ของการสร้างบ้าน สร้างเรือนแพของคนยุคก่อน ที่จะใส่ลายละเอียดตัวรอบบ้านอย่างสวยงาม ด้วยไม้แกะสลักฉลุลาย ติดบนชายคา และเป็นผนังกั้น ตัวคานบ้านนั้นทำด้วยไม้สักแผ่นใหญ่มาก เมื่อย้ายจากแพขึ้นมาอยู่บนบก ได้ยกทั้งคานไม้ขึ้นมาประกอบกับเสาไม้ ที่ปัจจุบันอยู่ในสภาพเก่าแก่ด้วยถูกน้ำท่วมเป็นประจำ และมีเรือไม้เคียงคู่อยู่ใต้ถุนบ้าน ตามแบบฉบับดั้งเดิมคนคนบางระกำ
สำหรับในตัวบ้าน คุณยายอำนวย ก็ยังรักษา อนุรักษ์ภายในบ้านไว้แบบดั้งเดิม พื้นที่ไม้สักแผ่นใหญ่ ประตูไม้ ติดบานกระทกสีแบบโบราณ รวมถึงลายไม้แกะสลักประดับภายในตัวบ้าน ก็ยังรักษาไว้อย่างดี
คุณยายอำนวยบอกว่า หมดรุ่นเราแล้ว ก็ไม่รู้จะเป็นอย่างไร ก็ต้องเป็นรุ่นหลานดูแลต่อไป เพราะลูกชายคนเดียวของตนเสียชีวิตไปแล้ว แต่คงลำบากหน่อย เพราะน้ำท่วมในระยะหลัง ๆ น้ำขังนาน ไม่เหมือนสมัยก่อน แม้จะมีน้ำที่ท่วม แต่เป็นเป็นน้ำไหลผ่าน
………..